decor decor
Wczytuję dane...

Właściwości olejków eterycznych

     Ludzkość już tysiące lat temu nauczyła się wydobywać z roślin to, co w nich najcenniejsze w postaci olejków eterycznych. Stosuje się je w celu poprawienia stanu zdrowia i urody oraz utrzymania dobrego samopoczucia.  

     Naturalne olejki eteryczne są to lotne mieszaniny organicznych związków chemicznych (m.in. terpeny, alkohole, fenole, aldehydy, ketony, laktony, kwasy i estry) o intensywnym zapachu. Występują w różnych częściach roślin, np. w nasionach, korzeniach, kwiatach, owocach, liściach czy korze. Gromadzą się w roślinach głównie w tkance wydzielniczej jako końcowe produkty przemiany materii. Najczęściej występują w postaci oleistej cieczy. Nie są w stanie rozpuścić się w wodzie; mogą za to rozpuścić się w alkoholu etylowym, tłuszczach, wosku czy innych olejach.

   Chociaż samo określenie „eteryczny” zazwyczaj kojarzy się z łagodnością i ulotnością, olejki eteryczne wcale takie nie są. Wręcz przeciwnie - to silnie skoncentrowane substancje, które mają ogromny wpływ na kondycję zdrowotną człowieka, zarówno fizyczną jak i psychiczną. Ich zapach jest tak naprawdę przyjemnym dodatkiem, ponieważ przede wszystkim wykazują właściwości terapeutyczne - rozluźniające, kojące, wyciszające, redukujące stres, przeciwzapalne czy antyseptyczne. Stosowane umiejętnie i z umiarem mogą przynieść wiele pozytywnych efektów. I odwrotnie – źle użytkowane mogą przyczynić się do wystąpienia podrażnień, oparzeń i innych uszkodzeń ciała. 

         

     

Pozyskiwanie i działanie olejków eterycznych 

     

     Olejki eteryczne pozyskuje się z drzew, krzewów i kwiatów rosnących w różnych zakątkach świata - z ich nasion, korzeni, kwiatów, owoców, liści oraz kory. Olejki eteryczne powstają poprzez destylację parową, wyciskanie, ekstrakcję za pomocą rozpuszczalników lub techniką enfleurage. Poszczególne olejki różnią się składem chemicznym i właściwościami. 

Destylacja z parą wodną jest najpopularniejszą metodą, stosowaną do pozyskiwania większej części olejków. Podczas destylacji wydziela się olejek eteryczny oraz hydrolat, czyli woda kwiatowa. 

Wyciskanie stosuje się głównie do pozyskiwania olejków eterycznych z owoców, np. cytrusów. 

Chemiczną ekstrakcję rozpuszczalnikami organicznymi stosuje się głównie w celach przemysłowych. 

Technika enfleurage opiera się na zdolności absorbowania zapachów przez tłuszcze. Stosuje się ją głównie w perfumiarstwie, dla pozyskania esencji z najbardziej delikatnych kwiatów, jak jaśmin czy tuberoza. 

      

    

W jaki sposób olejki oddziałowują na organizm człowieka 

     

     Olejki eteryczne wnikają do ludzkiego organizmu na różne sposoby. Do krwiobiegu dostają się przede wszystkim poprzez skórę oraz płuca w procesie oddychania. Dzięki chemoreceptorom w śluzówce nosa, system nerwowy przekazuje informacje o obecności cząsteczek zapachowych w otoczeniu bezpośrednio do układu limbicznego. Właśnie ta część mózgu odpowiada za kontrolę emocji i podstawowych funkcji życiowych. Olejki w przeciwieństwie do leków syntetycznych nie odkładają się w organizmie, lecz są z niego wydalane. 

     Stosowanie olejków w domu jest proste i bezpieczne przy zachowaniu podstawowych zasad ostrożności. Przed użyciem warto wykonać test uczuleniowy. Nie wszystkie olejki nadają się dla kobiet w ciąży oraz osób z epilepsją, dlatego przed użyciem trzeba przeczytać ulotkę lub zasięgnąć rady specjalisty. Nigdy nie powinno się przekraczać zalecanej dawki, gdyż olejki eteryczne są bardzo mocno skoncentrowane. 

       

    

Jak można stosować olejki eteryczne

     

Aromatyzacja powietrza 

   

Olejki eteryczne powszechnie używane są do aromatyzacji powietrza. W zależności od wielkości pomieszczenia, do miseczki kominka wlewa się wodę i 5 do 10 kropli olejku lub mieszanki olejków. Alternatywą do kominków są ozdobne potpourri z suszonych kwiatów, liści i owoców nasycone mieszanką olejków. Jednorazowo daje się 10-20 kropli. Potpourri utrzymuje zapach w powietrzu przez kilka dni. Sprawdzoną metodą jest również dodanie olejków do nawilżacza powietrza. 

Olejki eteryczne coraz częściej dodawane są także do naturalnych świec, które obudzą zmysły, zrelaksują i wyciszą lub pobudzą do działania. 

      

Inhalacje 

    

Olejki eteryczne wykorzystywane są do inhalacji w przypadku leczenia schorzeń górnych dróg oddechowych. Podczas klasycznej inhalacji (tak zwanej parówki) należy dodać 5 kropli olejku do miski z gorącą wodą, nachylić się nad roztworem, okryć głowę ręcznikiem i wdychać opary przez 5 do 10 minut. Można również skorzystać ze specjalnych inhalatorów dostępnych w aptekach. Uwaga! Wdychanie olejków eterycznych prosto z flakonika lub nasączonej chusteczki jest stosowane, ale tylko w ramach pierwszej pomocy - gdyż działa jak sole trzeźwiące. Jednak wdychanie zbyt wielu olejków za jednym razem może wywołać ból głowy. 

    

Kąpiel aromaterapeutyczna 

   

Olejek eteryczny dolany do ciepłej, ale nie gorącej (!) wody w wannie ma podwójne działanie terapeutyczne. Wchodzi w kontakt ze skórą a także wnika do płuc podczas oddychania. Aby zażyć kąpieli aromaterapeutycznej, należy wlać do wanny 5 - 15 kropli olejku lub odpowiedniej mieszanki, a następnie zanurzyć całe ciało. Kąpiel powinna trwać przynajmniej 15 do 30 minut. Warto zgarniać warstwę olejku z powierzchni wody i polewać ją na ciało; po kąpieli nie spłukiwać go, tylko delikatnie osuszyć ciało ręcznikiem.  

     

Kompresy 

    

Gorące kompresy z aromaterapią stosuje się na bóle reumatyczne, artretyczne a także mięśniowe. Aby przygotować roztwór należy dać około 5 kropli olejku lub mieszanki na 100 ml (pół szklanki) mocno ciepłej wody. Następnie ręcznik, watę, lub gazę nasączyć tym roztworem i przyłożyć w bolesnym miejscu na skórze i trzymać nawet do dwóch godzin. Kompres powinien być tak mocno ciepły, na ile da się wytrzymać. Dobrze jest okryć kompres folią lub kocykiem, aby utrzymał temperaturę. Natomiast przy bólach głowy, nadwyrężeniu ścięgien i stawów stosuje się kompresy z zimnej wody lub z lodem. 

     

Płukanki 

    

W przypadku problemów z gardłem i przy infekcjach w obrębie jamy ustnej można stosować płukanki z dodatkiem olejków eterycznych. W tym celu należy dodać 3-4 krople olejku do 100 ml ciepłej wody i płukać gardło lub jamę ustną, następnie wypluć roztwór. 

     

Masaż aromaterapeutyczny 

   

Masaż ten jest zabiegiem głęboko relaksującym i zarówno regenerującym organizm. Polega na delikatnym głaskaniu i rozcieraniu skóry przy pomocy roztworu olejków eterycznych w olejach roślinnych. Najlepiej sprawdzą się tutaj bezwonne oleje roślinne (np. z nasion winogron lub słodkich migdałów), do których można dodać pielęgnacyjne oleje kosmetyczne takie jak olej z awokado, jojoba czy olej z nasion wiesiołka. Do użytku domowego można jednak stosować wszystkie oleje jadalne (np.*/-9 słonecznikowy). Wonne cząsteczki olejku eterycznego wnikają zarówno przez skórę, jak i drogi oddechowe. Dzięki temu, efekt terapeutyczny trwa dłużej niż sam masaż. 

W warunkach domowych, na jeden zabieg wystarczy około 10 ml (jedna łyżka stołowa) oleju bazowego i 2-5 kropli olejku eterycznego. Roztwór najlepiej zrobić bezpośrednio przed zabiegiem.  

Przy większej liczbie zabiegów w ciągu kilku dni można przygotować większą ilość roztworu dając około 15 do 30 kropli mieszaniny olejków na 50 ml oleju bazowego. Roztwór należy przechowywać w chłodnym, ciemnym miejscu i zamkniętym naczyniu (najlepiej szklanym). Nie powinno się stosować samych olejków eterycznych bezpośrednio na skórę. 

      

Kosmetyki 

     

Olejki eteryczne wykorzystywane są także to produkcji kosmetyków takich jak toniki, oliwki, szampony czy kremy. Aktywne składniki olejków przenikają do skóry właściwej i działają stymulująco na skórę i włosy. Należy pamiętać, że kosmetyki aromaterapeutyczne wymagają regularnego stosowania. Jednorazowe ich użycie nie przyniesie zauważalnych efektów. 

     

     

Przykładowe rodzaje olejków eterycznych i ich właściwości

    

Obecnie cenne olejki eteryczne pozyskuje się z niemal 2000 roślin, występujących głównie w strefie zwrotnikowej. Największą popularnością cieszą się m.in.: 

     

  • olejek bazyliowy – ułatwia zasypianie, poprawia koncentrację, łagodzi bóle menstruacyjne, migrenowe i reumatyczne, 
  • olejek z bergamotki – ogranicza nadmierną pracę gruczołów łojowych, rozjaśnia przebarwienia, działa antybakteryjnie i antyseptycznie, zmniejsza widoczność blizn, 
  • olejek cedrowy – redukuje suchość i zaczerwienienie skóry, reguluje wydzielanie sebum i pomaga leczyć trądzik; poprawia koncentrację i pracę mózgu, łagodzi objawy stresu, wykazuje działanie przeciwbólowe, 
  • olejek cytrynowy – oczyszcza skórę, działa antybakteryjnie i przeciwwirusowo; zmniejsza stany zapalne, likwiduje uczucie zmęczenia, łagodzi objawy depresji, 
  • olejek z drzewa herbacianego – działa antybakteryjnie, przeciwwirusowo i przeciwgrzybiczo, oczyszcza pory i pomaga w walce z trądzikiem, 
  • olejek z drzewa różanego - łagodzi bóle głowy, usuwa mdłości, dlatego możemy go używać przy chorobie lokomocyjnej; działa antyseptycznie i przeciwbakteryjnie, stymuluje układ immunologiczny do pracy, dzięki temu podnosi naszą odporność; łagodzi objawy przeziębienia i zmniejsza męczący kaszel, obniża gorączkę, przyśpiesza przemianę materii, pomaga usuwać z organizmu szkodliwe substancje, likwiduje nadmierną potliwość ciała 
  • olejek eukaliptusowy – łagodzi stany zapalne, wykazuje działanie odkażające i oczyszczające; zmniejsza bóle mięśniowe, łagodzi objawy przeziębienia, grypy i zapalenia oskrzeli, 
  • olejek z geranium – uelastycznia i pielęgnuje starzejącą się skórę, wykazuje właściwości ściągające, dlatego jest częstym składnikiem kosmetyków przeciwtrądzikowych; łagodzi objawy depresji, 
  • olejek lawendowy – pomaga wyleczyć stany zapalne skóry, egzemę i trądzik; działa uspokajająco i relaksująco, łagodzi objawy grypy, zapalenia zatok i gardła, zmniejsza bóle mięśni i stawów, 
  • olejek z limonki – chroni przed działaniem wolnych rodników; działa relaksacyjne, łagodzi objawy depresji, zmniejsza bóle mięśni i stawów, 
  • olejek miętowy – działa przeciwbólowo i przeciwzapalnie, może być stosowany przy bólach miesiączkowych, migrenie i przeziębieniu, 
  • olejek z paczuli – łagodzi stany zapalne i trądzik, wspomaga leczenie popękanej i bardzo suchej skóry; wzmacnia system immunologiczny, redukuje stres, 
  • olejek rozmarynowy – rozjaśnia blizny i przebarwienia; działa antystresowo i psychostymulująco, świetnie sprawdza się jako środek dezynfekujący, przeciwzapalny, przeciwgrzybiczy, przeciwbólowy i przeciwzapalny, 
  • olejek różany – pomaga w leczeniu podrażnień i oparzeń, łagodzi objawy migreny i depresji, jest polecany do stosowania przy stanach lękowych, 
  • olejek szałwiowy – zmniejsza przebarwienia, pomaga rozjaśnić rozstępy, koi i nawilża suchą skórę, usuwa toksyny z organizmu; zwalcza infekcje, działa pobudzająco, 
  • olejek z werbeny – ujędrnia, odmładza i tonizuje skórę; wycisza, łagodzi napięcia nerwowe, pomaga w walce z bezsennością, jest silnym afrodyzjakiem 
  • olejek z pomarańczy - posiada działanie antyseptyczne, przeciwzapalne, oczyszczające, ściągające, antyoksydacyjne oraz przyspieszające gojenie ran; wspomaga układ odpornościowy 
  • olejek tymiankowy - rozluźnia mięśnie, wspomaga leczenie dny moczanowej oraz zapalenia stawów, wspomaga usuwanie toksyn z moczem i działa moczopędnie; posiada właściwości antybakteryjne, wspomaga w walce z gromadzeniem nadmiaru wody w organizmie, przewlekłą niewydolność nerek i zbyt wysokie stężenie toksyn we krwi 
  • olejek ylang-ylang - ma właściwości uspokajające i odprężające; zmniejsza pobudliwość układu nerwowego i wspomaga sen, obniża ciśnienie krwi i reguluje pracę serca; reguluje pracę gruczołów łojowych, dlatego zalecany jest do pielęgnacji zarówno skóry tłustej jak i suchej; zmniejsza przetłuszczanie się i wypadanie włosów oraz stymuluje ich wzrost, przyspiesza regenerację zniszczonych paznokci i rozdwojonych końcówek włosów; pomaga w zaburzeniach żołądkowych i przy zatruciach pokarmowych; zmniejsza opory psychiczne i rozprasza lęki, przez co jest zalecany osobom, którym brakuje pewności siebie; jest afrodyzjakiem.